Tag Archives: Ireland

Người Dublin (Dubliners) – James Joyce

Tên tuổi James Joyce quá nổi tiếng trong văn đàn thế giới, với tác phẩm Ulysses luôn nằm đầu danh sách những tiểu thuyết hay nhất mọi thời đại. Ông là được xem là nhà văn lớn của Ireland. Tuy nhiên, văn của ông hầu hết đều khó đọc, chính vì vậy không dễ dàng khi dịch sang ngôn ngữ khác. Cuốn Người Dublin được phát hành tại Việt Nam năm 2009 (NXB Văn Học kết hợp Bách Việt, dịch giả Vũ Mai Trang), nhưng khi tôi tìm thử trên mạng thì chỉ thấy toàn bài giới thiệu có vẻ là của đơn vị xuất bản hoặc của những người… chưa đọc tác phẩm. Lời giới thiệu đầu sách của nhà văn Mai Thục thì hơi cao siêu, ca tụng đủ thứ về James Joyce và tập truyện này.

Đâu đó có nhận xét rằng độc giả Việt Nam đến với James Joyce phần nhiều vì tò mò, điều đó ít nhất là đúng với tôi. Và có thể sẽ còn nhiều độc giả như vậy. Chính vì vậy tập truyện “Người Dublin” là lựa chọn phù hợp, vì theo nhiều nhận xét, nó dễ đọc nhất trong các tác phẩm của ông, và còn vì, nó có mười mấy truyện ngăn ngắn, nếu đọc không hết thì… ngưng. Ngay ông nhà văn viết lời giới thiệu cũng đã báo trước “đọc lần đầu sẽ thấy chán vô cùng” (!).

Mặc cho người ta ca ngợi, mặc cho người ta hướng dẫn trước nội dung và những tầng nghĩa sâu xa, cảm giác đầu tiên của tôi: đây là cuốn sách hay… bình thường. Nghĩa là tôi chưa thấy sự xuất sắc. Hoặc cũng có lúc thấy giống lúc xem tranh trừu tượng của các họa sỹ lừng danh: nhìn không thấy đẹp gì cả, nhưng lờ mờ hiểu là nó có giá trị. Tất nhiên, những nhận xét ấy là qua bản dịch tiếng Việt. Dịch giả đã quá cẩn thận, chú thích đầy sách (nhiều quá mức cần thiết, làm phân tâm người đọc).

Tất nhiên, nếu chúng ta kiên nhẫn đọc lại thì sẽ thấy chân dung xã hội Dublin hiện lên rõ ràng dưới những câu chuyện kể hầu như không có cốt truyện. Chỉ là những trích đoạn của đời sống, được miêu tả lại với giọng văn bình lặng, không kịch tính hay phân tích nội tâm. Nhưng nó lột tả sự chán nản, kiệt sức của con người trong một xã hội cũng đang bế tắc. Truyện cuối cùng – “Người chết” là truyện dài nhất và cũng chứa nhiều khoảng lặng nhất để người đọc nhận ra khuôn mặt và bản chất của các nhân vật qua những ồn ào của bề nổi câu chuyện.

Tôi nghĩ, nếu bỏ qua những lời bình hoa mỹ của giới truyền thông, chúng ta sẽ thấy một tập truyện ngắn đáng đọc. Nhưng chưa chắc tìm thấy (có thể không thấy luôn) sự “tuyệt vời” theo như những lời nhận xét ấy. Đa phần khi đọc qua lần đầu sẽ thấy cuốn này hơi nhạt (có thể do chuyển ngữ chăng?). Mọi phán xét ở trong tay bạn đọc.

Mục lục 15 truyện ngắn trong cuốn này:

  • Lời giới thiệu
  • Chị em gái (The Sisters)
  • Một cuộc chạm trán (An Encounter)
  • Araby
  • Eveline
  • Một cuộc đua (After the Race)
  • Hai chàng ga-lăng (Two Gallants)
  • Nhà trọ (The Boarding House)
  • Đám mây nhỏ (A Little Cloud) bản dịch của Lê Bá Kông
  • Những bản sao (Counterparts)
  • Đất sét (Clay)
  • Một trường hợp đau lòng (A Painful Case)
  • Ngày Thường xuân trong phòng Hội đồng (Ivy Day in the Committee Room)
  • Buổi hòa nhạc (A Mother)
  • Ân sủng (Grace)
  • Người chết (The Dead) – còn có bản dịch Cõi chết của Trần Bình Nam

Tham khảo bản tiếng Anh: http://ebooks.adelaide.edu.au/j/joyce/james/j8d/